Terekenin borca batık olduğunun tespiti davası, bir kişinin ölümü sonrasında geride bıraktığı malvarlığının, hakların ve borçların belirlenmesi amacıyla açılan bir hukuki süreçtir. Bu dava, miras bırakanın malvarlığının, borçlarını ödeyip ödeyemediğini belirlemek amacıyla başlatılır. Borca batık tereke, miras bırakanın borçları, yükümlülükleri ve malvarlığı arasındaki dengeyi ifade eder.
Terekenin borca batık olduğunun tespiti davası genellikle şu adımları içerir:
Dava Açılması: Davayı açma hakkına sahip olanlar genellikle mirasçılardır. Ancak, mirasçı olup olmadığını iddia eden kişiler de bu dava yoluyla mirasçılıklarını iddia edebilirler.
Mahkemeye Başvuru: Tereke davası, miras bırakan kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine veya mirasın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesine başvurularak açılır.
Reddi miras, bir kişinin vefatı sonrasında geride bıraktığı mirasın mirasçılar tarafından bilinçli bir şekilde kabul edilmemesini ifade eder. Bu hukuki süreçte, mirasçılar, reddi miras işlemi ile muristen kalan tüm mal varlığını ve üzerindeki tüm borçları kabul etmeyeceklerini resmi olarak beyan ederler. Reddi miras işlemi için genellikle belirlenmiş olan yasal süre, çoğu durumda 3 aydır. Bu süre içinde mirasçılar, mahkemeye başvurarak reddi miraslarını açıkça beyan edebilirler.
Eğer mirasçılar belirlenen 3 aylık süre içinde reddi miras işlemi gerçekleştirmezlerse, yasal olarak mirası kabul etmiş sayılırlar. Ancak, mirasın içindeki varlıkların ve borçların detaylı bir şekilde incelenmesi sonucunda mirasın borca batık olduğu anlaşılırsa, mahkeme tarafından hükmen reddi miras kararı verilebilir. Bu durumda, mahkeme, mirasçıların mirası bilinçli bir şekilde kabul etmelerinin zorunlu olmadığına karar verebilir ve mirasın reddedilmesine hükmedebilir.
Dava Açma Süresi: Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 605. Maddesi, miras bırakanın borca batıklığının açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması durumunda, mirasın otomatik olarak reddedilmiş sayılacağını düzenler. TMK 605. Maddesi uyarınca, mirasın hükmen reddine dair açılacak davalar için belirlenmiş herhangi bir süre bulunmamaktadır.
Ancak, bu noktada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus vardır; mirasçılar, miras bırakanın terekesini kabul ettiklerini delalet eden davranışlardan kaçınmalıdır. Çünkü, murisin terekesi üzerinde açık ya da zımni davranışlarıyla mirası kabul eden mirasçının, hükmen reddi miras davası açma hakkı ortadan kalkabilir. Yani, mirasın borca batık olduğunu iddia eden bir mirasçının, mirası kabul etmiş gibi davranış sergilemesi durumunda, bu davayı açma hakkını kaybetme riski bulunmaktadır.
Bu bağlamda, mirasçılar, mirasın hükmen reddi davası açma niyetlerini açıkça beyan etmek ve mirasın borca batık olduğunu iddia etmek için gerekli hukuki adımları atmaları, aynı zamanda mirasın kabul edildiğine dair herhangi bir şüphe uyandırmamaları önemlidir. Bu sayede, TMK 605. Maddesi uyarınca mirasın hükmen reddi davası hakları daha etkin bir şekilde korunmuş olacaktır.
Tereke Belgesi ve Borç Tespiti: Mahkeme, tereke belgesini talep eder ve borçların tespiti için bir bilirkişi atan9r. Borçların detaylı bir şekilde belirlenmesi amacıyla miras bırakanın banka hesapları, alacakları, taşınır ve taşınmaz mal varlığı incelenir. Düzenlenen bilirkişi raporu sonucu terekenin batık olup olmadığı tespit edilir. Tespiti halinde; terekenin borca batık olduğunun tespiti ve davacının mirası hükmen reddettiğine dair hüküm kurulur.
Mirasçıların Belirlenmesi: Mahkeme, tereke belgesi ve borç tespiti doğrultusunda mirasçıları belirler.
Borçlar ve Varlıklar Arasındaki Denge: Borç tespiti yapıldıktan sonra, miras bırakanın malvarlığından önce ödenmesi gereken borçlar dikkate alınır. Eğer miras bırakanın varlıkları borçlarını karşılamaya yetmiyorsa, terekenin borca batık olduğu tespit edilir.
Mahkeme Kararı: Mahkeme, terekenin borca batık olduğuna dair bir karar verir. Bu durumda, miras bırakanın varlıkları, var olan alacaklılar arasında adil bir şekilde bölüştürülerek dağıtılabilir.
Mustafa Batuhan AYDEMİR, 1994 yılında Ankara’nın Çankaya ilçesinde doğmuştur. İlk ve Orta Öğretimini Özyurt İlköğretim okulunda eğitim görerek tamamlamıştır. Lise eğitimini Sancak Anadolu Lisesi’nde tamamlamıştır.
2018 yılında Atılım Üniversitesi’nde Hazırlık eğitimini tamamlamıştır.